HOËRSKOOL OVERBERG

DISSIPLINÊRE KODE

HOËRSKOOL OVERBERG, CALEDON

1. INLEIDING EN AGTERGROND

1.1 Behoudens die bepalings van die Wes-Kaapse Provinsiale Wet op Skoolonderwys, 12 van 1997 (“die provinsiale wet”), moet ’n Beheerliggaam van ’n openbare skool, ingevolge artikel 8(1) van die Suid-Afrikaanse Skolewet, 84 van 1996 (“die Skolewet”) ’n gedragskode vir leerders aanvaar ná oorleg met die leerders, ouers en opvoeders van die skool.

1.2 Ingevolge regulasie 9.6 van minimum vereistes waaraan die Grondwet van ’n

Beheerliggaam van ’n openbare skool moet voldoen, afgekondig in die Buitengewone Provinsiale Koerant van 22 Augustus 1997 (“die vereistes”), is een van die funksies van ’n Beheerliggaam om ’n gedragskode vir leerders te ontwikkel en aan te neem.

1.3 Ingevolge die Skolewet:

1.3.1 moet ’n gedragskode daarop gemik wees om ’n gedissiplineerde en doelgerigte skoolomgewing wat toegewys is aan die bevordering en instandhouding van die gehalte van die leerproses te vestig;

1.3.2 moet die gedragskode bepalings van ’n behoorlike regsproses bevat om die belange van die leerder en van enige party wat by dissiplinêre handelinge betrokke is, te beskerm;

1.3.3 moet die Lid van die Uitvoerende Raad regulasies afkondig met betrekking tot:

1.3.3.1welke gedrag van ’n leerder as ernstige wangedrag beskou sal word;

1.3.3.2welke dissiplinêre prosedures in sodanige gevalle gevolg moet word;

1.3.3.3’n behoorlike regsproses om die belange van die leerder en van enige party

wat by dissiplinêre handelinge betrokke is, te beskerm.

Hierdie regulasies is afgekondig in die Buitengewone Provinsiale Koerant, Provinsiale Kennisgewing 372, van 31 Oktober 1997. Sedertdien het die Wysigingswet op Onderwyswette, 1999 (Wet no. 48 van 1999) sekere artikels van die Skolewet en ander Wette gewysig, wat tot gevolg het dat provinsiale wetgewing en beleid dienooreenkomstig aangepas moet word. Hierdie regulasies is meer breedvoerig uiteengesit in die Hersiene Algemene Handleiding vir die skorsing en uiteensetting van leerders wat onder dekking van Omsendbrief 0030/99, gedateer 18/3/99, aan skole gestuur is.

1.3.4 moet ’n regverdige verhoor korrektiewe optrede voorafgaan en binne die sewe dae geskeduleer word;

1.3.5 kan die Beheerliggaam, ’n leerder skors van bywoning van die skool as ’n korrektiewe maatreël vir ’n tydperk van hoogstens sewe skooldae;

1.3.6 kan die Beheerliggaam na sodanige regverdige verhoor, besluit om by die Departementshoof aan te beveel dat die leerder uit die skool gesit word.

Indien ’n Beheerliggaam die uitsetting van ’n leerder by die Departementshoof aanbeveel, moet so ’n Beheerliggaam eers oorleg pleeg met die Departementshoof voordat die leerder geskors kan word. Hierdie skorsing bly van krag totdat die Departementshoof se besluit aan die skool oorgedra word. Die bevoegdheid van die Departementshoof om in oorleg met die Beheerliggaam te besluit of ’n leerder geskors kan word in afwagting van sy beslissing of die leerder uitgesit moet word, al dan nie, is aan Kringbestuurders gedelegeer.

1.3.7 mag ’n leerder slegs uit die skool gesit word deur die Departementshoof en nadat hy of sy, ná ’n regverdige verhoor, skuldig bevind is aan ernstige wangedrag.

1.4 Ingevolge artikel 46 van die Provinsiale wet mag geen lyfstraf by ’n skool toegepas word nie.

1.5 Ingevolge regulasie 23(1) van die provinsiale wet, is ’n Beheerliggaam bevoeg om ’n komitee aan te stel om dit van advies te bedien, en om, onderworpe aan die opdragte van die Beheerliggaam, die werksaamhede uit te oefen wat die Beheerliggaam bepaal. Vanweë hierdie bepaling, en verder vanweë die ondoelmatigheid om die Beheerliggaam telkens byeen te roep om te handel met die bevoegdhede waarna in 1.3.5 en 1.3.6 hierbo verwys is, bepaal die Grondwet van die Beheerliggaam dat ’n Tugkomitee in die lewe geroep word wat ooreenkomstig die bepalings van hierdie Tugreglement, die Beheerliggaam se bevoegdhede vermeld sal uitoefen.

1.6 Onderwysers, ouers en leerders erken dat tug deel vorm van gesonde opvoedkundige beginsels wat binne skoolverband so ver as wat moontlik is as ’n professionele bestuursaangeleentheid hanteer moet word.

1.7 Met die volle besef van hierdie agtergrond, en verder met die besef dat ’n billike balans verkry moet word tussen die hou van ’n regverdige verhoor en die handhawing van individuele regte enersyds, en die noodsaak uit ’n opvoedkundige oogpunt dat spoedig opgetree moet word in die geval van oortredings van skoolreëls en die Gedragskode, verbind die Beheerliggaam, ouers, leerders en leerkragte hulle tot hierdie Dissiplinêre Kode.

1.8 Die Dissiplinêre Kode omvat die volgende:

1.8.1 die gedragskode;

1.8.2 die skoolreëls soos by die Hoof beskikbaar;

1.8.3 nader omskrywing van oortredings;

1.8.4 Tugreglement.

1.9 Hierdie Kode kan gewysig word deur ’n besluit van die Beheerliggaam na oorlegpleging met ouers, onderwysers en leerders.

2. ONDERWERPING AAN REËLS EN GEDRAGSKODE

2.1 Deur die ondertekening van die “Ondernemingsvorm” onderwerp die leerder en sy ouers/voogde hom/haar/hulle aan die reëls, Gedragskode en reglemente van die skool, wat hierdie Dissiplinêre Kode insluit.

2.2 Die Dissiplinêre Kode is tydens normale skool-ure ter insae beskikbaar vir enige leerder.

2.3 Onderwysers sal in die normale loop van hul pligte die bepalings van die Dissiplinêre Kode onder die aandag van leerders bring.

3. GEDRAGSKODE

3.1 Leerders onderskryf die gedragskode

Ons die leerders besef dat onderlinge samewerking tussen ons en die ander persone wat by ons opvoeding en onderwys betrokke is, alleenlik suksesvol kan wees as alle partye ooreenkom oor die nastrewing van waardes en beginsels. Die waardes wat deur ons nagestreef word, word vergestalt in die erekodes wat hieronder uiteengesit word:

3.1.1 Regte en verantwoordelikhede

Terwyl ons daarvan bewus is dat ons oor sekere regte beskik in terme van die Grondwet, erken ons dat ander mense soortgelyke regte het en respekteer ons hierdie regte. Ons erken veral die menswaardigheid en gelykheid van alle mense en onderneem om ons regte so uit te oefen dat ander mense nie deur ons optrede benadeel word nie. Ons aanvaar dat die opeis van regte die verpligting van medeverantwoordelikheid op ons plaas om die omgewing waarbinne ons die regte wil geniet, in stand te hou.

3.1.2 Respek vir ons onderwysers

Ons respekteer onderwysers as ons opvoeders en beloof ons heelhartige samewerking in alle redelike opdragte wat ons van opvoeders mag ontvang.

Ons respekteer die opvoeders as volwassenes en erken dat hulle opleiding en ervaring ons tot voordeel kan strek. Daarom onderneem ons om ons volle samewerking aan opvoeders te gee en altyd hoflik teenoor hulle op te tree.

3.1.3 Respek vir nie-onderwyspersoneel en besoekers

Die bydraes tot die gladde verloop van die skoolorganisasie deur administratiewe personeel en terreinwerkers word hoog aangeslaan. Daarom sal ons ook teenoor hierdie personeel met agting en respek optree. Besoekers aan die skool, soos superintendente, besigheidsmense en ouers, dra die skool se welsyn op die hart en sal met respek en hoflikheid bygestaan word.

3.1.4 Erkenning van multikulturaliteit en andersheid

Die Suid-Afrikaanse gemeenskap bestaan uit ’n veelheid van rasse, kulture en gelowe. Ons aanvaar alle mede-leerders as individue wat soortgelyke ideale en doelwitte as ons mag nastreef, maar dat hulle ook hul eie ideale mag hê. Ons respekteer mense se andersheid en sal nie so optree dat ons ander se menswaardigheid aantas nie.

3.1.5 Respek vir die omgewing en skoolfasiliteite

Die natuurlike omgewing is ’n geskenk van God en ons aanvaar die opdrag en gesamentlike verantwoordelikheid vir die bewaring daarvan. Ons waardeer die skoolgeboue, klaskamerinhoude en ander fisiese geriewe wat vir ons gebruik beskikbaar gestel is. Ons onderneem om op ’n verantwoordelike wyse daarvan gebruik te maak en, vir sover dit binne ons vermoë is, ’n bydrae tot die instandhouding daarvan te lewer, insluitend om ons ouers aan te moedig om skoolgeld te betaal en aktiwiteite te ondersteun ter uitbreiding van die fisiese fasiliteite.

3.1.6 Gehoorsaamheid aan organisatoriese- en gedragsreëls

Ons begryp dat ’n skool nie sonder organisatoriese en gedragsreëls kan funksioneer nie. Daarom lê ons ons neer by die skool se reëls vir leerdergedrag. Ons onderneem om die tydrooster van die skool te eerbiedig deur stiptelik teenwoordig te wees by die aanvang van die skooldag en elke periode waarby ons betrokke is. Ons aanvaar die gesag van die persone in bevel van orde en dissipline in die skool en sal ons aan toepaslike strawwe onderwerp indien ons die reëls oortree.

3.1.7 Buitemuurse aktiwiteite

Ons besef die vormingswaarde van sport, kulturele aktiwiteite, akademiese en sosiale uitstappies en wil graag as aktiewe deelnemers of lojale ondersteuners betrokke wees. Toepaslike kleredrag en ’n netjiese voorkoms by die geleenthede dra by tot die uitbouing van ’n positiewe beeld en die gesonde trots van die skool. Ons onderskryf die feit dat skoolreëls ook by uitstappies of ander buite-kurrikulêre aangeleenthede moet geld ter wille van die goeie orde en die skool se goeie naam.

3.1.8 Voorkoms

Uniforme skooldrag dra by tot eenheid van sin en strewe. Die skoolwapen versinnebeeld die gesamentlike strewe van leerders, ouers en personeel. Omdat die skooluniform en gepaardgaande voorkomsreëls tradisionele waardes van die skool en die gemeenskap verteenwoordig, sal ons die skooldrag met trots dra en die voorskrifte van persoonlike voorkoms wat die skooldrag komplementeer, nakom.

3.1.9 Veiligheid

Ter wille van ons eie veiligheid sal ons gebruiksvoorskrifte vir laboratoria nakom en klaskamerreëls wat op leerderveiligheid gemik is, eerbiedig. Tydens klaswisseling, op die skoolterrein, met uitstappies en op die sportveld sal ons poog om deur ons optrede nie ons of ander persone se veiligheid in gevaar te stel nie.

3.1.10 Akademiese aangeleenthede

Ons kan alleen baat vind by onderwys indien ons intensief by die leergebeure in die klaskamer betrokke raak. Daarom sal ons wanneer dit van ons verwag word positief aan klasaktiwiteite deelneem. Ons keur gedrag af wat ontwrigtend op die onderrigproses inwerk. Ons besef die waarde van huiswerk en sal dit getrou doen. Omdat die uitkoms van evaluering vir ons van groter betekenis as vir die onderwyser is, sal ons pligsgetrou vir evalueringsgeleenthede voorberei. Eerlikheid is deel van ’n onkreukbare karakter en daarom sal ons te alle tye honderd persent eerlik wees tydens evaluering en nie verdra dat ander persone oneerlik optree nie.

3.1.11 Rolpersepsie

Ons is ook daarvoor verantwoordelik om ’n bydrae te lewer tot die ordelike verloop van gebeure by en na skool. Ons het op verskeie vlakke die geleentheid om ’n bydrae te lewer wat skoolbestuur kan verbeter, soos die Beheerliggaam, as leerderraadverteenwoordiger, spankaptein, Voorsitter van ’n akademiese of sosiale vereniging en so meer. In watter hoedanigheid ’n leerder ook al dien, moet hy/sy steeds die belange van die skool vooropstel en nie persoonlike begunstiging of bevoordeling soek nie.

Ons onderskryf hierdie beginsel en sal te alle tye deur ons optrede, ook buite formele organisasie verband, daarna streef om die skool se etos te bewaar en te versterk.

3.1.11.1 Leerders erken dus dat dissipline en orde ’n voorvereiste is vir die bevordering en instandhouding van die gehalte van die leerproses.

3.1.11.2 Leerders erken dat selfdissipline en nakoming van die skoolreëls en hierdie

Dissiplinêre Kode ten grondslag lê van dissipline en orde.

3.1.11.3 Die Kode bind leerders te alle tye op die skoolterrein, op skooltoere, of op

welke tyd ookal buite die skoolterrein wanneer die leerder identifiseer kan word as ’n leerder van Hoërskool Overberg.

3.1.11.4 Leerders erken dat nie-nakoming van die Gedragskode tot straf sal lei.

4. REËLS

DIE GEDRAGSKODE EN HUISHOUDELIKE REËLS

Sien Ouergids bl. 4 – 14

5. OORTREDINGS

5.1 ’n Leerder begaan ’n oortreding indien hy/sy enige van die reëls, reglemente

of Gedragskode van die skool oortree.

5.2 Daar sal in die nie-nakoming van die reëls en Gedragskode onderskei word

tussen onaanvaarbare gedrag aan die een kant, en ernstige wangedrag aan die ander kant. ONAANVAARBARE gedrag is gedrag van ’n leerder wat ’n oortreding van een of meer van die reëls vervat in die gedragskode behels. Dit is die soort gedrag wat ’n negatiewe invloed het op die leerder self of op ander leerders. Hierdie soort gedrag werk steurend in op die sukses van die opvoedkundige doelwitte sowel as op die algemene dissipline in die skool. Onaanvaarbare gedrag word direk gekoppel aan strafmaatreëls.

5.3 Minder ernstige oortredings bestaan uit ’n oortreding van skoolreëls en daardie gevalle wat nie ernstige wangedrag uitmaak nie.

5.4 Ernstige wangedrag is, onder andere, totdat enige regulasie uitgereik deur die LUR dit anders definieer:

5.4.1 die gebruik van, of in besit wees van, of onder die invloed wees van enige

afhanklikheidsvormende middel, insluitend maar nie beperk nie tot alkoholiese drank (insluitend bier en cider), dagga of enige sigarette of tabak;

5.4.2 gedrag wat die veiligheid van andere in gevaar stel en hulle regte skend;

5.4.3 die gebruik van, of in besit wees van, ’n gevaarlike wapen;

5.4.4 die verspreiding van, of in besit wees van, pornografie in enige vorm;

5.4.5 die pleeg van bedrog of diefstal of enige ander handeling waarvan

oneerlikheid ’n element is;

5.4.5.1 die besit van gesteelde goedere wetend dat dit gesteel is;

5.4.5.2 vandalisme of saakbeskadiging in enige vorm;

5.4.5.3 aanranding, die gebruik van geweld en/of afknouery; kriminele en

onderdrukkende gedrag soos byvoorbeeld verkragting en teistering wat op geslag

gebaseer is;

5.4.5.4 enige vorm van karakterskending, intimidering of geestelike of emosionele

teistering; immorele gedrag of godslastering;

5.4.6 afwesigheid sonder verlof of wettige verskoning van die skool, of van enige

skoolperiode of skoolfunksie waarvan bywoning verpligtend is;

5.4.7 kru taalgebruik teenoor andere; skadelike graffiti, haattaal, seksisme en

rassisme;

5.4.8 enige oortreding van die skoolreëls of Gedragskode wat herhaaldelik voorkom;

5.4.9 enige optrede wat die goeie naam van die skool in oneer bring;

5.4.10 ’n versuim om voor die Tugkomitee te verskyn indien daartoe opgeroep of ’n

versuim om op vrae van die aanklaer of Tugkomitee te antwoord indien daar nie

’n gegronde rede vir die weiering is nie;

5.4.11 die organisering van of deelname aan enige optrede wat nie vooraf met die

Hoof uitgeklaar is nie en wat inbreuk kan maak op die akademiese, kulturele of

sportaktiwiteite van ander leerders of op die funksionering van die skool;

5.4.12 die verskaffing van wesenlik valse inligting oor die skool aan die pers of enige

ander instansie; of die vervalsing van dokumentasie om ’n onregverdige

voordeel by die skool te verkry; of die valse identifisering van sigself;

5.4.13 enige poging, gedurende ’n klastoets of ’n eksamen, om ’n ander leerder te

help of te probeer help, of van ’n ander leerder hulp te verkry of te probeer verkry of uit enige geskrif inligting of hulp te verkry of te probeer verkry, behalwe ’n geskrif waarvan die gebruik deur die opsiener of die betrokke onderwyser uitdruklik toegestaan is;

5.4.14 die oorneem in enige skriftelike werkstuk, wat vir beoordeling aan ’n onderwyser ingelewer word, van wesenlik onveranderd die geheel of wesenlik gedeeltes uit die werkstuk van ’n ander leerder of ’n ander geskrif sonder erkenning van sy/haar bron en van die omvang van sy/haar oorname. Normaalweg word vereis dat ‘n werkstuk ten opsigte van voorbereiding sowel as formulering die selfstandige werk van ’n leerder moet wees. Samewerking tussen leerders by die voorbereiding van werkstukke is egter toelaatbaar en mag soms self wenslik wees, tensy die onderwyser dit vooraf uitdruklik verbied. Onder alle omstandighede moet die formulering van ’n werkstuk egter die selfstandige werk van elke leerder wees;

5.4.15 hulpverlening aan ’n ander leerder om ’n oortreding te begaan;

5.4.16 die pleeg van enige handeling of versuim wat in ’n geregshof strafregtelik beregbaar is;

5.4.17 toegang verkry deur die ongeoorloofde gebruik van rekenaars tot, of poog om toegang te verkry tot, die skool se datalêers waartoe hy/sy nie toegang behoort te hê nie.

5.4.18 oneerbiedigheid, afkeurenswaardige gedrag en beledigende taal wat teen opvoeders of ander werknemers van die skool of teen leerders gerig is;

5.4.19 Die skool mag in geen opsig by politieke optrede van watter aard ook al betrek

word nie. Leerlinge wat na die oordeel van die Skoolhoof en Beheerliggaam

aan enige georganiseerde wegbly-aksie ten opsigte van skoolbedrywighede deelneem, verbeur daarmee hulle toelatingsvoorreg en kan deur die Skoolhoof verdere bywoning van die skool geweier word.

5.4.20 enige ander gedrag wat na die oordeel van die Beheerliggaam tot tydelike

skorsing of uitsetting mag lei;

5.5 Wanneer ’n leerder twyfel of ’n handeling of versuim op ’n oortreding sou

neerkom, kan hy/sy by die Hoof uitklaring daaroor kry, wie se beslissing daaroor finaal is.

5.6 Wanneer die Hoof goedkeuring moet verleen vir ’n handeling, moet hy die

volgende faktore in ag neem:

(a) ’n leerder se reg op vryheid van spraak;

(b) in welke mate die betrokke handeling die skool se beeld kan skaad;

(c) in welke mate die betrokke handeling skade of ongerief vir ander persone kan veroorsaak; en

(d) in welke mate die betrokke handeling die onderrigproses kan bevoordeel of benadeel.

6. TUGREGLEMENT

6.1 Die doelwit van tugmaatreëls is om:

6.2 leerders tot verantwoordelike, selfstandige besluitneming op te voed.

6.3 ‘n sterk pligsbesef by leerders te kweek.

In hierdie proses moet die ouers en die skool dinamies saamwerk.

ONAANVAARBARE gedrag is gedrag van ’n leerder wat ’n oortreding van een of meer van die reëls vervat in die gedragskode behels. Dit is die soort gedrag wat ’n negatiewe invloed het op die leerder self of op ander leerders. Hierdie soort gedrag werk steurend in op die sukses van die opvoedkundige doelwitte sowel as op die algemene dissipline in die skool. Onaanvaarbare gedrag word direk gekoppel aan strafmaatreëls.

6.4 Tugmaatreëlstelsel

6.4.1 Hierdie stelsel is die uitvloeisel van werksessies en samewerkings tussen personeel, leerders en die Beheerliggaam.

6.4.2 Elke situasie moet op meriete hanteer word.

6.4.3 Hulpgewing aan leerders word voorop gestel.

6.4.4 Toepassing van tug geskied nadat skuld bo alle twyfel vasgestel is.

6.4.5 Tydelike uitsluiting is dadelik van krag en geld vir alle fasette van

skoolaktiwiteite.

6.4.5.1 Waarsku leerder en ouer altyd ten opsigte van die tug met die volgende

oortreding.

6.4.6 Berading word deur ’n professionele persoon gedoen. Alle berading geskied

met die toestemming en vir die rekening van die ouer.

6.4.7 ’n Oueronderhoud is

6.4.7.1 in geval van onaanvaarbare gedrag ’n gesprek met die tugkomitee.

6.4.7.2 in geval van ernstige wangedrag ’n verhoor deur die Beheerliggaam volgens

die voorskrifte van die Skolewet.

Oortredings word gelys met die aanbevole tug (Aanhangsel A). Benewens die aanbevole tug het die tugkomitee ook die bevoegdheid om leerders van leiersposisies te ontneem of om erekleure terug te trek of glad nie toe te ken nie. (Sien grondwet van leerderraad en maatreëls vir toekenning van erekleure.)

6.5 Die Beheerliggaam kan, na oorleg met opvoeders, ouers en leerders,

bogenoemde tugmaatreëls wysig en/of uitbrei op enige gegewe tydstip.

6.6 Erkenning vir positiewe gedrag en akademiese prestasie

Erkenning vir positiewe gedrag en akademiese prestasie vind deurlopend gedurende die skoolloopbaan van ’n leerder plaas. Sodanige erkenning vind gestalte in die prysuitdeling, kleuretoekennings en getuigskrif wat aan die einde van ’n leerder se skoolloopbaan aan hom/haar oorhandig word. Faktore wat in ag geneem word, is:

Inisiatief, Eerlikheid, Leierskap, Akademiese prestasie, Dienslewering, Skoolbesoek, Kultuur/Sport prestasie, Gedrag/Gesindheid en Deursettingsvermoë

6.7 Tuginstellings

Tug kan deur die volgende persone of instansies toegepas word binne die perke wat deur hierdie reglement of toepaslike wet bepaal word:

6.7.1 die Hoof;

6.7.2 onderwysers;

6.7.3 die Tugkomitee;

6.7.4 ’n toerbestuurder of kampouer.

Die Verteenwoordigende Leerderraad het geen tugbevoegdheid nie.

6.8 Hoof

6.8.1 Tugbevoegdhede

6.8.1.1 Die Hoof het alle tugbevoegdhede in alle gevalle wat na hom verwys word, hetsy van onaanvaarbare gedrag, hetsy van ernstige wangedrag, maar het geen tugbevoegdheid in die geval waar hy van oordeel is dat die oortreding skorsing of uitsetting mag regverdig nie. In laasgenoemde gevalle sal die Hoof daarmee handel soos in paragraaf 6.11 hieronder beskryf.

6.8.1.2 Die Hoof is geregtig om, wanneer hy afwesig is of andersins nie beskikbaar is

nie, sy bevoegdhede in terme van hierdie paragraaf te delegeer aan die

adjunkhoof of ’n onderwyser wat minstens 10 jaar lank ononderbroke

onderwys gegee het.

6.8.2 Prosedure

6.8.2.1 Die Hoof ontbied ’n leerder wat hom- of haarself aan ’n beweerde oortreding

skuldig gemaak het, om summier voor hom te verskyn.

6.8.2.2 Die Hoof verwittig die leerder van die aard van die beweerde oortreding en lig

die leerder in van alle relevante getuienis waaroor die Hoof daaromtrent beskik.

6.8.2.3 Indien die leerder skuldig pleit aan die oortreding, mag die Hoof voortgaan om

die leerder te straf nadat die leerder volledig geleentheid gehad het om feite en

faktore voor te lê wat betrekking het op die aangeleentheid en die moontlike

straf wat opgelê mag word.

6.8.2.4 Indien die leerder die pleging van die beweerde oortreding ontken, moet die

leerder die volle geleentheid gegun word om sy saak te stel, wat die geleentheid tot die roep van getuies sal insluit. Die Hoof sal, in sy uitsluitlike diskresie, verdere getuienis kan voorlê tot voordeel of tot nadeel van die leerder, in die strewe daarna om die waarheid te bepaal.

6.8.2.5 Die Hoof moet alle inligting en getuienis oorweeg en tot ’n bevinding kom wat

mondeling aan die leerder oorgedra moet word. Daarna mag die Hoof voortgaan om die leerder te straf nadat die leerder volledig geleentheid gehad het om feite en faktore voor te lê wat betrekking het op die aangeleentheid en die moontlike straf wat opgelê mag word.

6.8.2.6 Die Hoof kan, in sy diskresie, enige persoon of leerder vra om hom tydens die

verrigtinge by te staan in ’n adviserende hoedanigheid.

6.8.2.7 Die Hoof, of iemand deur hom aangewys, moet aantekening hou van die

wesenlike gebeure wat plaasvind tydens die verrigtinge.

6.8.3 Jurisdiksie

6.8.3.1 Die Hoof mag by skuldigbevinding van ’n leerder die straf oplê soos

vervat in die tugmaatreëlstelsel.

8.8.3.2 Indien die Hoof ’n leerder verhoor, kan hy wanneer hy van mening is

dat die oortreding van so ’n aard is dat dit ’n straf regverdig wat buite sy jurisdiksie val, of dat dit andersins gewens is dat die Tugkomitee daarmee handel, voor skuldigbevinding die saak na die Tugkomitee verwys vir verhoor.

6.8.4 Rapportering van tugoptrede

Die Hoof besluit of die oortreding en vonnis formeel teen die leerder se rekord aangeteken moet word.

6.8.5 Appèl

’n Leerder wat kragtens hierdie artikel deur die Hoof skuldig bevind en gestraf is, kan teen sy/haar skuldigbevinding en/of straf appèl aanteken na die Voorsitter van die Tugkomitee, welke appèl mutatis mutandis sal verloop soos in paragraaf 6.13 hieronder uiteengesit.

6.9 Onderwyser

6.9.1 In die geval van enige onaanvaarbare gedrag wat in die teenwoordigheid van ’n onderwyser gepleeg word of gerapporteer word aan ’n onderwyser (insluitende die leierspan) sal die betrokke onderwyser die reg hê om, nadat die leerder om ’n verduideliking gevra is en geen verontskuldigende antwoord gegee word nie, die leerder self te tug.

6.9.2 Indien die leerder die bewerings teen hom ontken, moet die onderwyser die saak aan die Hoof rapporteer.

6.9.3 Iedere geval van ’n vermeende oortreding wat op klaarblyklike ernstige wangedrag neerkom, moet onmiddellik deur die leerder of onderwyser wat daarvan kennis dra onder die aandag van die Hoof of die adjunkhoof gebring word. Geen onderwyser anders as die gedelegeerde van die Hoof, sal die reg of bevoegdheid hê om enige tugbevoegdheid ten aansien van ernstige wangedrag uit te oefen nie.

6.9.4 Tugmaatreëls vir ’n onaanvaarbare gedrag mag deur die betrokke onderwyser opgelê word soos vervat in die tugmaatreëlstelsel (graad A oortredings).

6.9.5 Sodanige oortreding en die straf wat daarvoor opgelê word, sal deur die betrokke onderwyser op skrif, met die leerder se handtekening daarby, aan die betrokke graadvoog deurgegee word wat die betrokke inligting teenoor die betrokke leerder se naam in die toepaslike strafboek sal aanteken.

6.9.6 Waar die tugmaatreëls bepaal dat ouers gekontak moet word en/of waar uitsluiting ter sprake kom, hanteer die graadvoog die betrokke geval in samewerking met die Hoof of die adjunkhoof. Die graadvoog moet toesien dat die leerder ’n brief per hand aan sy/haar ouer of voog aflewer waarin:

6.9.7 (i) die vorige oortredings van die leerder uiteengesit word;

(ii) die ouer/voog meegedeel word watter betrokke tugmaatreël(s) in werking

sal tree by enige verdere soortgelyke oortreding.

6.10 ’n Toerbestuurder

6.10.1 Funksies en prosedure

6.10.1.1 ’n Toerbestuurder of ’n kampouer kan na goeddunke ’n leerder van ’n

toer- of kampgroep uitsluit van deelname aan bepaalde aktiwiteite van so ’n groep, of

6.10.1.2 sy/haar lidmaatskap van die toergroep of kamp summier beëindig en

hom/haar terugstuur na die skool of sy/haar permanente verblyfplek na gelang van die geval en die koste van die ouer verhaal.

6.10.2 Die toerbestuurder of kampouer rapporteer optrede onder Artikel 6.8.1

skriftelik aan die Hoof na afloop van die toer wat geregtig sal wees, na gelang van die omstandighede, om die tugstappe te neem wat in paragraaf 6.6 hierbo omskryf word.

6.11 Samestelling van Tugkomitee

6.11.1 Daar sal ’n Tugkomitee wees wat bestaan uit twee lede van die Beheerliggaam se

komitee vir Regsaangeleenthede en ’n ander lid van die Beheerliggaam wat nie die Voorsitter van die Beheerliggaam is nie. Bykomende lede kan gekoöpteer word.

6.11.2 Die Voorsitter van die Beheerliggaam se komitee vir regsaangeleenthede, wat

verkieslik ’n regsgeleerde moet wees, tree op as Voorsitter van die Tugkomitee.

6.11.3 Twee lede van die Tugkomitee vorm ’n kworum.

6.11.4 Die Tugkomitee kan enigeen oproep om haar/haar van advies te bedien, of van inligting te voorsien, insluitende deskundiges van binne of buite die skool. Die skool betaal ’n redelike vergoeding aan ’n persoon van buite die skool wat dienste in hierdie verband verrig.

6.11.5 Die Tugkomitee moet iemand aanwys om op te tree as sekretaris van die komitee.

6.12 Magte van Voorsitter

6.12.1 Die Voorsitter van die Tugkomitee bepaal die prosedure- en ordereëlings

vir ’n tugverhoor in die mate waarin hierdie reglement nie daarvoor

voorsiening maak nie.

6.12.2 Die Voorsitter van die Tugkomitee kan, indien hy/sy dit doenlik ag;

6.12.3 enige lid van die Tugkomitee gelas om nie sitting te hê op die

Tugkomitee in ’n bepaalde saak nie;

6.12.4 enige lid van die Tugkomitee deur ’n ander persoon vervang.

6.12.5 Die Voorsitter van die Tugkomitee:

6.12.5.1 stel sittingsdae en –tye vir die Tugkomitee vas;

6.12.5.2 roep die Tugkomitee op ander dae byeen indien omstandighede dit

noodsaak;

6.12.5.3 stel die Tugkomitee na goeddunke saam vir elke sitting, mits dieselfde

saamgestelde Tugkomitee ’n besondere aangeleentheid van begin tot

einde verhoor;

6.12.5.4 wys een van die lede aan om in sy/haar plek waar te neem as Voorsitter

wanneer hy/sy dit nodig ag.

6.13 Funksies en prosedure

6.13.1 ’n Klagte teen ’n leerder word, voordat dit aan die Tugkomitee voorgelê word, deur die Hoof of sy gedelegeerde (in hierdie artikel hierna bloot “die Hoof” genoem) ondersoek. Die Hoof versamel sodanige inligting aangaande die klag en die persoonlike omstandighede van die leerder (insluitende inligting wat tot die voordeel van die leerder kan strek) as wat hy/sy nodig en moontlik ag.

6.13.2 Wanneer ’n oortreding gerapporteer word aan die Hoof, of die Hoof ondersoek instel na so ’n beweerde oortreding, sal die Hoof in die geval dat die aangeklaagde ’n seun is, en ’n dame deur die Hoof aangewys in die geval dat die aangeklaagde ’n dogter is, die reg hê om die betrokkene se liggaam en/of goed te deursoek en besit te neem van enige voorwerp wat na bewering betrokke was by die pleging van die oortreding. Sodanige goedere sal behou word deur die skool tot by afhandeling van die tugoptredes teen die leerder, waarna die tuginstelling wat die tug toepas, sal beskik oor die goedere en dit aan die regmatige eienaar daarvan moet terugbesorg.

6.13.3 Indien die Hoof van mening is dat ’n leerder aangekla behoort te word, stel

hy/sy’n verslag saam na sy/haar ondersoek. Indien die Hoof van mening is dat daar ’n prima facie saak teen die leerder bestaan, stel hy/sy ’n dissiplinêre klagstaat op waarin die aanklag teen die leerder geformuleer word met vermelding van die oortredings wat begaan is.

6.13.4 Die Tugkomitee verhoor aanklagte teen leerders wat deur die Hoof aan hom voorgelê word.

6.13.5 Die Hoof stel ’n leerder wat van ’n oortreding voor die Tugkomitee aangekla word, asook sy/haar ouers/voogde minstens 5 skooldae voor die datum en uur van die verhoor, skriftelik in kennis om op ’n bepaalde tyd en plek voor die Tugkomitee te verskyn, tesame met ’n dissiplinêre klagstaat soos bedoel in Artikel 6.11.3. Sodanige kennisgewing moet aan die leerder en ouers/voogde persoonlik oorhandig word. Indien die leerder egter vir twee dae agtereenvolgens nie by die skool is nie, moet die kennisgewing per geregistreerde pos aan hom/haar gestuur word. Indien die kennisgewing per pos geskied, moet dit geadresseer word aan die leerder se posadres, soos verstrek op die vorm ingevul by sy/haar jongste aansoek om as leerder geregistreer te word of na enige veranderde adres waarvan hy/sy later skriftelik kennisgewing aan die skool gegee het. Dit word aanvaar dat die leerder die kennisgewing en besonderhede binne 7 dae (Saterdae, Sondae en Openbare Vakansiedae uitgesluit) na die datum waarop dit gepos is, ontvang het, afgesien daarvan of die leerder hom/haar nog by die betrokke adres bevind al dan nie, en afgesien daarvan of hy/sy dit werklik ontvang het.

6.13.6 ’n Leerder wat voor die Tugkomitee moet verskyn:

6.13.6.1 sal die reg hê om deur sy ouer of beide ouers of voog of beide voogde

of hul verteenwoordiger (wat ’n regsverteenwoordiger kan wees)

bygestaan te word tydens die verhoor;

6.13.6.2 sal die reg hê in regsadvies te bekom ten aansien van die verhoor;

6.13.7 Die kennisgewing in 6.13.5

6.13.7.1 moet die aangeklaagde nooi om skriftelik skuld te erken of te ontken, en om indien hy/sy dit verkies, ’n skriftelike verklaring oor die aanklag teen hom by die Hoof in te dien voor die aanvang van die verhoor;

6.13.7.2 moet die aangeklaagde daarop wys dat, indien hy/sy by die tugverhoor aansoek

gaan doen om deur ’n regsverteenwoordiger bygestaan te word, hy/sy minstens 48 uur voor die dissiplinêre verhoor skriftelik aan die Hoof kennis van sy/haar voorneme moet gee. Die kennisgewing moet hom/haar ook daarop wys dat, indien sy/haar aansoek op die dag van die formele tugverhoor toegestaan word, uitstel nie verleen sal word omdat ’n regsverteenwoordiger nie dié dag of enige opvolgende dag, beskikbaar is nie.

6.13.8 Die Tugkomitee mag enige dokumentêre of ander getuienis wat op die

verhoor betrekking het, ter tafel neem en die aangeklaagde en getuies ondervra. Die Hoof lê sy verslag waarna in 6.13.3 verwys word, aan die Tugkomitee voor. Die Hoof, die aangeklaagde en die Tugkomitee het die reg om getuies te roep wat relevant tot die aangeleentheid is of blyk te wees. Iemand wat ’n getuie wil roep is self verantwoordelik om die teenwoordigheid van die getuie te verseker.

6.13.9 Die Hoof lei die getuies voor die Tugkomitee en mag die aangeklaagde of ’n getuie ondervra.

6.13.10 ’n Aangeklaagde mag:

6.13.10.1 die Tugkomitee toespreek om sy/haar saak te stel;

6.13.10.2 aan die getuies wat voor die Tugkomitee getuig, vrae stel;

6.13.10.3 enige dokument wat op die verhoor betrekking het, inspekteer en enige ander getuienis ondersoek indien dit nie tot gevolg het dat getuies persoonlik benadeel sou kon word nie;

6.13.10.4 getuienis gee ter verdediging van sy/haar saak of ter versagting van die straf;

6.13.10.5 self getuies roep waarvan die name 24 uur voor die tyd bepaal vir die verhoor by die Hoof ingedien is, en dokumentêre of ander getuienis voorlê ter verdediging van die aanklag of versagting van die vonnis;

6.13.10.6 die Tugkomitee toespreek ter verdediging of ter versagting van die vonnis nadat al die getuienis gelei is en voordat die bevindinge en vonnis oorweeg word.

6.13.11 Indien ’n aangeklaagde nie verskyn ingevolge die skriftelike kennisgewing genoem in Artikel 6.13.5 nie, kan sy/hy in absentia verhoor word.

6.13.12 Die beslissing van die Tugkomitee word mondeling aan die aangeklaagde meegedeel en daarna skriftelik deur die Hoof aan hom/haar en sy/haar ouers/voogde bevestig.

6.13.13 Na die oplegging van straf kan die Tugkomitee besluit:

6.13.13.1 of hy aan enige ander tuginstansie die aard van die oortreding en die straf opgelê sal rapporteer met die oog op verdere gepaste optrede;

6.13.13.2 om die oortreding aan ’n buitepersoon of instansie bekend te maak;

6.13.13.3 in geval van oortredings anders as van toetse of eksamenregulasies, of

die straf en die oortreding op die amptelike kennisgewingborde van die skool bekend gemaak moet word al dan nie.

6.13.14 Tensy die Tugkomitee anders besluit, mag die Hoof ’n skuldigbevinding en oplegging van straf ten opsigte van ’n oortreding van die toets- en eksamenregulasies op die amptelike kennisgewingbord van die skool bekend maak sonder vermelding van die name van die betrokke leerders.

6.13.15 Na afhandeling van ’n tugsaak word alle oorspronklike dokumente,

bewysmateriaal, notules van die verrigtinge en latere korrespondensie aan die Hoof vir bewaring besorg.

6.14 Jurisdiksie en strawwe

6.14.1 Die beslissing van die Tugkomitee is, behoudens Artikel 6.13 finaal. Daar word aan die Beheerliggaam verslag gedoen oor die verrigtinge, bevindinge en strawwe van die Tugkomitee.

6.14.2 Die Tugkomitee kan een of meer van die volgende strawwe oplê.

6.14.2.1 Onmiddellike skorsing van bywoning van die skool vir ’n tydperk van hoogstens sewe skooldae. ’n Tugverhoor moet binne die sewe dae plaasvind;

6.14.2.2 Skorsing van bywoning van die skool in afwagting van die Departementshoof se beslissing oor uitsetting uit die skool, nadat goedkeuring vanaf die Kringbestuurder verkry is;

6.14.2.3 Heffing van ’n geldelike boete tot ’n maksimum van een duisend Rand wat in die skoolfonds gestort sal word;

6.14.2.4 Kansellering van die uitslag van ’n toets, werkstuk of eksamen.

6.14.2.5 Oplegging van sodanige geldelike bedrag as wat genoegsaam is om te kan vergoed vir enige skade, verlies of koste wat opsetlik of nalatig deur die oortreder aan die skool of aan enige ander persoon of saak veroorsaak is, en welke bedrag in die skoolfonds gestort sal word;

6.14.2.6 Opheffing vir ’n bepaalde tydperk van enige voorregte van ’n leerder as lid van die skool;

6.14.2.7 Oplegging van ’n bepaalde taak;

6.14.2.8 Enige ander straf wat die Tugkomitee in die besondere omstandighede geskik ag.

6.15 Appèl

6.15.1 ’n Leerder kan binne sewe dae na die beslissing van die Tugkomitee by die Voorsitter van die Tugkomitee aansoek doen om verlof om appèl teen die Tugkomitee se beslissing aan te teken. Die Voorsitter staan sodanige aansoek toe indien hy/sy van mening is dat die leerder ’n redelike vooruitsig op sukses het met so ’n appèl. Indien die Voorsitter die aansoek van die hand wys mag die leerder vertoë in dié verband aan die Voorsitter van die Beheerliggaam rig wie se beslissing finaal is. ’n Leerder wie se aansoek toegestaan word, of wie se vertoë suksesvol is, kan teen die beslissing van die Tugkomitee appelleer na ’n Appèlraad deur binne twee dae na die verlof tot appèl skriftelik kennis van appèl te gee by Hoof.

6.15.2 ’n Leerder wat kragtens Artikel 6.13.1 appelleer moet binne sewe dae na die verlof

tot appèl sy/haar gronde vir appèl skriftelik by die Hoof indien en ook skriftelik te

kenne gee teen watter deel van die uitspraak hy/sy appèl aanteken.

6.15.2.1 Die Voorsitter van die Beheerliggaam stel ’n Appèlraad saam wat uit drie lede van

die Beheerliggaam bestaan om enige appèl aan te hoor waarvan die Hoof hom/haar

kennis gee en wys ook die Voorsitter van die Appèlraad aan. Dit sal verkieslik

wees indien hy ’n regsgeleerde is. Indien nie, mag hy tydens die appèl deur ’n

regsgeleerde bygestaan word. Geen lid van die Tugkomitee mag in die Appèlraad

dien nie.

6.15.3 Die Hoof oorhandig alle dokumentasie en notules wat op die tugverhoor betrekking het aan die Appèlraad.

6.15.4 Die Voorsitter van die Appèlraad stel ’n datum en tyd vas vir die verhoor van die appèl en die Hoof gee minstens 7 dae vooraf skriftelik kennis van die verhoordatum van die appèl aan alle betrokkenes.

6.15.5 Die Appèlraad kan na goeddunke enige persoon oproep om hom/haar van inligting te voorsien wat op die tugsaak betrekking het. Die Appèlraad hoor voorts mondelinge vertoë van die appellant aan en bied geleentheid aan die Tugkomitee om die redes vir die Tugkomitee se beslissing te motiveer.

6.15.6 Die Appèlraad kan die Tugkomitee se beslissing bekragtig, ter syde stel of wysig, en is bevoeg om ’n swaarder straf op te lê as wat die Tugkomitee opgelê het.

6.15.7 By die berekening van dae word Saterdae, Sondae en openbare vakansiedae nie ingereken nie.

6.15.8 ’n Leerder of die ouer van die leerder wat uit ’n openbare skool gesit is, kan teen die beslissing van die Departementshoof appèl aanteken by die Lid van die Uitvoerende Raad. Indien ’n leerder wat ingevolge artikel 3(1) aan verpligte bywoning onderhewig is, uit ’n openbare skool gesit word, moet die Departementshoof ’n alternatiewe reëling tref vir sy of haar plasing by ’n openbare skool. (Verwys na SA Skolewet, Artikel 9(1-5).

6.16 Rapportering

’n Leerder wat deur die Tugkomitee skuldig bevind is se oortreding en vonnis word teen sy/haar leerderrekord aangeteken tensy die Tugkomitee anders besluit. Die Hoof mag na verloop van minstens twee jaar, op versoek van ’n leerder en indien hy/sy meen dat daar goeie redes voor bestaan, gelas dat ’n leerder se oortreding en vonnis van sy/haar leerderrekord verwyder word.

6.17 Algemene beginsels by tugsake

6.17.1 Tuguitoefening geskied volgens die reëls van natuurlike geregtigheid en,

insover van toepassing, hierdie Dissiplinêre Kode en Tugreglement.

6.17.2 Die Tugreglement weerspieël die beginsels van die Grondwet van die

Republiek van Suid-Afrika.

6.17.3 Die Tugkomitee en die Appèlraad moet te alle tye onbevange en objektief wees.

6.18 Voorbeelde

6.18.1 Kennisgewing van Tugsitting

Aan: (Naam) ……………………………………..

U word hiermee in kennis gestel om voor die Tugkomitee van die Hoërskool Overberg te verskyn. Die tugsitting vind plaas op ………………… om ………. in die ……………………….

’n Klagstaat wat die aanklag uiteensit word aangeheg.

Indien u nie verskyn nie, kan u in u afwesigheid verhoor word.

U mag skriftelik skuld erken of ontken, en indien u dit verkies, ’n skriftelike verklaring oor die aanklag teen u by die Hoof indien voor die aanvang van die verhoor.

Indien u by die tugverhoor aansoek gaan doen om deur ’n regsverteenwoordiger bygestaan te word, moet u minstens 48 uur voor die dissiplinêre verhoor skriftelik aan die Hoof kennis van u voorneme gee.

Indien u aansoek op die dag van die formele tugverhoor toegestaan word, sal uitstel nie verleen word omdat ’n regsverteenwoordiger nie dié dag of enige opvolgende dag, beskikbaar is nie. U is self verantwoordelik vir u regskoste.

Indien u self getuies wil roep moet hulle name 24 uur voor die tyd bepaal vir die verhoor by die Hoof ingedien word.

……………………………….

HOOF

6.18.2 Klagstaat

Naam van beskuldigde …………………………………

Reël/Reglement oortree ………………………………..

Artikel oortree ………………………………………….

Aanklag: U word daarvan aangekla dat u bogenoemde artikel(s) oortree

het deurdat u op of omtrent …………………….... en te of naby

die volgende handeling verrig/versuim begaan het …………….

7. LEERDERRAAD

Hierdie demokraties verkose rade is bemagtig om leiding te neem onder leerders ten opsigte van die uitlewing van die gedragskode.

Geen dissiplinêre stappe mag deur die rade self toegepas word nie – maar wel die identifisering van die probleme en die aanmelding daarvan.

HOËRSKOOL OVERBERG

GEDRAGSKODE

MISSIE